Wat is het verschil tussen Filed & Unfiled?
Wat is nou precies het verschil tussen filed en unfiled rieten. En misschien nog belangrijker: welke past beter bij jouw spel?
Veel saxofonisten twijfelen hierover. Je hoort van alles, maar wat gebeurt er nu echt als je speelt? In deze blog legt Jan Menu het uit vanuit de praktijk.
Jan is actief als saxofonist in onder andere Montis Menu Cookbook, heeft recent een nieuwe LP uitgebracht 'Outline' met Marcel Serierse en Frans van Geest, speelt met Dig d'Diz en Francien van Tuinen en is net terug van een tour in Australie. Daarnaast speelt hij bariton bij het Paradox Jazz Orchestra. Juist die combinatie van settings maakt zijn kijk op rieten interessant.
Van solo naar bigband. Andere eisen
Sinds 2019 speel ik baritonsaxofoon in het Paradox Jazz Orchestra. In een bigband werkt je setup anders dan wanneer je solistisch speelt.
Je zit vaak in het lage register, moet dragen in de sectie en tegelijk comfortabel blijven spelen. Want simpel gezegd: als je lucht tekortkomt, red je het niet tot het einde van de frase.
Daarom ben ik gaan zoeken naar een setup die lichter speelt, zonder dat het geluid z’n karakter verliest.
Eerste stap: lichtere rieten
Ik begon met lichtere rieten, onder andere Marca Superieur 3 (filed). Dat gaf meer controle onderin, wat prettig is op bariton.
Tegelijk merkte ik dat het geluid bovenin sneller dun en schel werd. Minder mooi, en lastiger te mengen in de sectie.
Over Marca ben ik trouwens gewoon tevreden. Goede kwaliteit, weinig uitval. Maar voor deze toepassing zocht ik iets anders.
Daarom ben ik de Marca Jazz gaan testen. Zowel filed als unfiled.
Wat is het verschil tussen filed en unfiled rieten
Het verschil zit in de afwerking van het riet.
Filed, ook wel French cut, heeft een afgevlakte schouder. Daardoor kan het riet vrijer trillen. Het speelt wat flexibeler en spreekt makkelijk aan, vaak met een iets helderder karakter.
Unfiled, de American cut, heeft die afvlakking niet. Daardoor voelt het riet iets steviger en reageert het iets minder direct. Daar staat tegenover dat het geluid voller en compacter is.
Kort samengevat:
- Filed. makkelijker spelen, flexibeler, iets helderder
- Unfiled. meer weerstand, meer kern en body
Hoe groot is het verschil echt
Ik heb van beide types een doosje gespeeld. Het verschil is er, maar kleiner dan vaak wordt gedacht.
Het zit vooral in nuance. Fine tuning van je geluid.
Wat me opviel:
- Beide typen spreken gewoon goed aan
- Unfiled voelt iets steviger
- Binnen één doosje zit al veel variatie
Leg je ze naast elkaar, dan zie je vooral een breed palet. Er is overlap tussen filed en unfiled. Het is geen zwart-wit keuze. Elk riet reageert anders.
Wat werkt voor mij in de praktijk
Voor bigbandwerk neig ik naar unfiled.
Ik heb daarmee meer controle in het lage register en behoud bovenin een mooie kern in het geluid. Het vraagt iets meer werk, maar levert een klank op met karakter.
Het mengt goed in de sectie en kan onderin mooi tegen de bastrombone aan zitten. En minstens zo belangrijk: het blijft comfortabel genoeg om het einde van de maat te halen.
Wat me positief verraste, is dat bijna elk riet uit beide doosjes bruikbaar was. Dat zie je niet altijd.
Wat is nou precies het verschil tussen filed en unfiled rieten. En misschien nog belangrijker: welke past beter bij jouw spel?
Veel saxofonisten twijfelen hierover. Je hoort van alles, maar wat gebeurt er nu echt als je speelt? In deze blog legt Jan Menu het uit vanuit de praktijk.
Jan is actief als saxofonist in onder andere Montis Menu Cookbook, heeft recent een nieuwe LP uitgebracht 'Outline' met Marcel Serierse en Frans van Geest, speelt met Dig d'Diz en Francien van Tuinen en is net terug van een tour in Australie. Daarnaast speelt hij bariton bij het Paradox Jazz Orchestra. Juist die combinatie van settings maakt zijn kijk op rieten interessant.
Van solo naar bigband. Andere eisen
Sinds 2019 speel ik baritonsaxofoon in het Paradox Jazz Orchestra. In een bigband werkt je setup anders dan wanneer je solistisch speelt.
Je zit vaak in het lage register, moet dragen in de sectie en tegelijk comfortabel blijven spelen. Want simpel gezegd: als je lucht tekortkomt, red je het niet tot het einde van de frase.
Daarom ben ik gaan zoeken naar een setup die lichter speelt, zonder dat het geluid z’n karakter verliest.
Eerste stap: lichtere rieten
Ik begon met lichtere rieten, onder andere Marca Superieur 3 (filed). Dat gaf meer controle onderin, wat prettig is op bariton.
Tegelijk merkte ik dat het geluid bovenin sneller dun en schel werd. Minder mooi, en lastiger te mengen in de sectie.
Over Marca ben ik trouwens gewoon tevreden. Goede kwaliteit, weinig uitval. Maar voor deze toepassing zocht ik iets anders.
Daarom ben ik de Marca Jazz gaan testen. Zowel filed als unfiled.
Wat is het verschil tussen filed en unfiled rieten
Het verschil zit in de afwerking van het riet.
Filed, ook wel French cut, heeft een afgevlakte schouder. Daardoor kan het riet vrijer trillen. Het speelt wat flexibeler en spreekt makkelijk aan, vaak met een iets helderder karakter.
Unfiled, de American cut, heeft die afvlakking niet. Daardoor voelt het riet iets steviger en reageert het iets minder direct. Daar staat tegenover dat het geluid voller en compacter is.
Kort samengevat:
- Filed. makkelijker spelen, flexibeler, iets helderder
- Unfiled. meer weerstand, meer kern en body
Hoe groot is het verschil echt
Ik heb van beide types een doosje gespeeld. Het verschil is er, maar kleiner dan vaak wordt gedacht.
Het zit vooral in nuance. Fine tuning van je geluid.
Wat me opviel:
- Beide typen spreken gewoon goed aan
- Unfiled voelt iets steviger
- Binnen één doosje zit al veel variatie
Leg je ze naast elkaar, dan zie je vooral een breed palet. Er is overlap tussen filed en unfiled. Het is geen zwart-wit keuze. Elk riet reageert anders.
Wat werkt voor mij in de praktijk
Mijn voorkeur gaat uit naar unfiled.
Ik heb daarmee een goede controle in het lage register én behoud bovenin een mooie kern in het geluid. Het vraagt iets meer werk, maar levert een klank op met karakter.
Het mengt goed in de sectie en kan onderin mooi tegen de bastrombone aan zitten. En minstens zo belangrijk: het blijft comfortabel genoeg om het einde van de maat te halen.
Mijn advies
Twijfel je tussen filed en unfiled?
- Zoek je een mooie kern en een rond stevig geluid, probeer unfiled
- Zoek je gemak en flexibiliteit. Begin met filed
- Wil je echt het verschil horen. Test beide naast elkaar
Uiteindelijk gaat het niet om goed of fout, maar om wat voor jou werkt.
Je geluid zit in je setup, maar vooral in hoe jij speelt. Dit is alleen het finetunen.
Jan Menu
